Login 
Loading
Δισφαινόλη A (Bisphenol A BPA)

5. Ποιες είναι οι μέχρι τώρα εξελίξεις σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για την επικινδυνότητα της ΒΡΑ;


Τον Σεπτέμβριο του 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την EFSA να αξιολογήσει τα συμπεράσματα μίας μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε σε επιστημονικό περιοδικό (JAMA, 16 September 2008). Το συγκεκριμένο άρθρο αναφέρει ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των αυξημένων επιπέδων ΒΡΑ στα ούρα (επίπεδα μεγαλύτερα από 0.05 mg/kg σωματικού βάρους) και την εμφάνιση χρόνιων παθήσεων, όπως ο διαβήτης και οι καρδιαγγειακές παθήσεις. Σε συμπέρασμα της η EFSA σημείωσε ότι από την προαναφερθείσα μελέτη απουσίαζαν στοιχεία σχετικά με τη μακροχρόνια έκθεση του ανθρώπινου οργανισμού σε BPA, τα οποία θα ήταν σημαντικά προκειμένου να καθοριστεί ένας συσχετισμός μεταξύ της BPA και της εμφάνισης χρόνιων παθήσεων. Η EFSA διαπίστωσε ότι η μελέτη δεν παρείχε επαρκή στοιχεία για τον συσχετισμό μεταξύ της BPA και των συγκεκριμένων χρόνιων παθήσεων και επομένως η θεσπισμένη δόση TDI δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Η Επιστημονική ομάδα της EFSA στα πλαίσια της περαιτέρω ανάλυσης και αξιολόγησης της επικινδυνότητας της ΒΡΑ μελέτησε διεξοδικά μεταξύ των άλλων και (α) την έρευνα που διερεύνησε την ανάπτυξη της νευροτοξικότητας της BPA σε επίμυες (Stump 2009), ο σχεδιασμός της οποίας δεν παρέχει στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η BPA επηρεάζει το νευρικό σύστημα και επομένως δεν είναι απαραίτητη η αλλαγή της TDI για την BPA, (β) την αξιολόγηση της επικινδυνότητας της BPA που διεξήγαγε το Ινστιτούτο Τροφίμων της Δανίας (Technical University of Denmark) συμφωνώντας με το συμπέρασμα της ότι αποκλείεται, το ενδεχόμενο επίδρασης μιας χαμηλής δόσεως στην ικανότητα εκμάθησης σε παιδιά. Συνολικά η Επιστημονική Ομάδα της EFSA διεξήγαγε μια εκτεταμένη βιβλιογραφική ανασκόπηση και μελέτησε τα πορίσματα περισσότερων από 800 επιστημονικών δημοσιεύσεων σχετικά με τη BPA και πραγματοποίησε συσκέψεις και δημόσιες διαβουλεύσεις με εθνικούς εμπειρογνώμονες από όλη την Ε.Ε. και από διεθνούς οργανισμούς αξιολόγησης της επικινδυνότητας σχετικά με την επικινδυνότητα της BPA, τον σχεδιασμό επιστημονικών μελετών για την EFSA και τις τοξικολογικές επιδράσεις. Η τελική γνωμοδότηση της EFSA δημοσιεύτηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2010 και κατέληξε στα ακόλουθα βασικά συμπεράσματα:

 

  • Συνολικά, με βάση την αναλυτική αξιολόγηση των πρόσφατων στοιχείων τοξικότητας, η ομάδα εμπειρογνωμόνων της EFSA για τα υλικά σε επαφή με τρόφιμα, τα ένζυμα, τις αρτυματικές ύλες και τα τεχνολογικά μέσα (CEF) δεν εντόπισε κάποια νέα μελέτη που να στοιχειοθετεί αναθεώρηση της τρέχουσας TDI τιμής (0.05mg BPA/κιλό σωματικού βάρους/ημέρα, υπολογισμένη με βάση μία μελέτη τοξικότητας της αναπαραγωγής σε επίμυες).
  • Η ομάδα σημείωσε ότι κάποιες πρόσφατες μελέτες σχετικά με την ανάπτυξη ζώων μετά από την έκθεση τους σε BPA, ανέφεραν ορισμένες τοξικολογικές επιδράσεις (π.χ ιδίως βιοχημικές αλλαγές στον εγκέφαλο, ενισχυμένη ευαισθησία ως προς την ανάπτυξη όγκων του μαστού). Οι μελέτες αυτές, ωστόσο είχαν πολλές ελλείψεις, έτσι ώστε επί του παρόντος, δεν μπορεί να εκτιμηθεί με ασφάλεια η σημασία των ευρημάτων αυτών για την ανθρώπινη υγεία. Μάλιστα η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα πορίσματα της έρευνας Stump et. (2009) δεν μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση της επικινδυνότητας της BPA, λόγω της μεγάλης μεταβλητότητας των δεδομένων. Σε περίπτωση που νέα επιστημονικά δεδομένα θα είναι διαθέσιμα στο μέλλον, η EFSA θα επανεξετάσει την παρούσα γνωμοδότηση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι υπήρξε μια άποψη μειοψηφίας (minority opinion) που διαφοροποιήθηκε από τη γνωμοδότηση και υποστηρίχτηκε από ένα μέλος της ομάδας εμπειρογνωμόνων της EFSA. Το μέλος αυτό δήλωσε ότι υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες σε ορισμένες μελέτες σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία λόγω έκθεσης στην BPA σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από εκείνα που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της TDI. Ο εμπειρογνώμων αναγνώρισε ωστόσο ότι οι μελέτες αυτές εμπεριέχουν περιορισμένες μόνο ενδείξεις και συμφώνησε με την υπόλοιπη ομάδα ότι δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον επαναπροσδιορισμό της τρέχουσας τιμής TDI (η οποία και κατά τη γνώμη του πρέπει να αναφέρεται ως «προσωρινή» τιμή TDI.) Η ομάδα της EFSA συζήτησε τη γνώμη της μειοψηφίας κατά την πρόσφατη σύσκεψή της, συμφώνησε ότι η εν λόγω μελέτες ήταν ελλιπείς και συμπέρανε ότι: «η τιμή της TDI μπορεί να τροποποιηθεί μόνο όταν εμφανιστούν νέα, έγκριτα και σχετικά επιστημονικά δεδομένα που θα επιβάλλουν την αλλαγή της».

Εκτός από την τρέχουσα διερεύνηση και τις πρόσφατες πρωτοβουλίες των Ευρωπαϊκών Αρχών, (π.χ οδηγία για την απαγόρευση χρήσης της BPA σε πλαστικά μπουκάλια βρεφικής διατροφής από τα μέσα του 2011) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει να αξιολογεί τους κινδύνους που απορρέουν για τον ανθρώπινο οργανισμό και το περιβάλλον από τις ευρείες-και πέρα των σχετιζόμενων με τα τρόφιμα-βιομηχανικές εφαρμογές της BPA. Η προαναφερθείσα μελέτη αξιολόγησης επικινδυνότητας της ΕΕ, συγκλίνει κατά βάση με το συμπέρασμα της EFSA ότι δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος ανησυχίας για την υγεία των ευρωπαίων καταναλωτών, όταν τηρούνται σωστά οι ενδεδειγμένες οδηγίες χρήσης και ασφάλειας για τα προϊόντα που περιέχουν BPA. Ωστόσο, τη συγκεκριμένη άποψη των ευρωπαϊκών αρχών δε συμμερίζονται όλα τα κράτη-μέλη. Συγκεκριμένα η Δανία και η Γαλλία έχουν προχωρήσει στη θέσπιση νομοθετικών περιοριστικών μέτρων σε εθνικό επίπεδο με απαγόρευση της δισφαινόλης Α σε αντικείμενα παιδικής και βρεφικής διατροφής (με βάση την αρχή της «προφύλαξης»). Αξίζει να σημειωθεί ότι αυξημένη κινητικότητα σχετικά με την αξιολόγηση επικινδυνότητας της BPA παρατηρείται και εκτός της ΕΕ, όπως:


  • στον Καναδά, όπου αν και οι Αρχές επεξεργάζονται από το 2009 μέτρα για την απαγόρευση της χρήσης της BPA σε βρεφικές φιάλες γάλακτος, έχει αναφερθεί ότι έκθεση σε BPA μέσω των συσκευασιών τροφίμων δεν αναμένεται να θέσει σε κίνδυνο την υγεία του γενικού πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των νεογνών και μικρών παιδιών,
  • στις ΗΠΑ, όπου η ομοσπονδιακή Αρχή για τα τρόφιμα (FDA) εξέφρασε ορισμένες ανησυχίες για πρόσφατες μελέτες που καταδεικνύουν πιθανές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία ακόμα και σε χαμηλές δοσολογίες BPA. Επεσήμανε, ωστόσο ταυτόχρονα το FDA τις σημαντικές αβεβαιότητες σε σχέση με τη συνολική ερμηνεία των πορισμάτων αυτών των μελετών, ενώ εξέφρασε και τη διάθεση για μία μελλοντική συνεργασία με την EFSA σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών και επιστημονικών απόψεων ως προς την BPA,
  • στη Νέα Ζηλανδία, όπου οι αρμόδιες αρχές τροφίμων (FSANZ) αν και συμμερίζονται τις ανησυχίες των πολιτών σχετικά με τις πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία από την έκθεση σε δισφαινόλη Α, εξακολουθούν να θεωρούν ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για την υγεία των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων των βρεφών. Επικαλούνται συνεχιζόμενες δοκιμές από τις οποίες προέκυψε ότι η BPA ανιχνεύτηκε μόνο σε πολυανθρακικά πλαστικά μπιμπερό σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα ώστε να μη συντρέχει λόγος ανησυχίας

6. Ποιες ενέργειες έχει κάνει ο ΕΦΕΤ για τον έλεγχο της ΒΡΑ;


Ο ΕΦΕΤ σε συνεργασία με το Γενικό Χημείο του Κράτους και τις ελεγκτικές υπηρεσίες των Περιφερειών (πρώην Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων) διενεργεί συνεχείς ελέγχους στα Υλικά σε Επαφή με Τρόφιμα - στα πλαίσια του Πολυετούς Ολοκληρωμένου Εθνικού Σχεδίου Ελέγχου (Π.Ο.Ε.Σ.Ε) - τόσο στο στάδιο της εισαγωγής όσο και σε όλα τα στάδια διακίνησης τους στην ελληνική αγορά. Από τα μέχρι σήμερα στοιχεία αυτών των ελέγχων, προκύπτει ότι δεν υπάρχει θέμα μη συμμόρφωσης των πλαστικών δοχείων & αντικειμένων, που περιέχουν δισφαινόλη Α, ως προς τα θεσμοθετημένα επιτρεπτά όρια μετανάστευσης.

Επιπλέον, ο ΕΦΕΤ ως Αρμόδια Αρχή συμμετέχει ενεργά στις διαδικασίες αξιολόγησης της Δισφαινόλης Α σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τόσο με τη συμμετοχή του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα Υλικά σε Επαφή με Τρόφιμα όσο και στη σχετική διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) που πραγματοποιήθηκε στις 26 Μαρτίου 2011.

Ο ΕΦΕΤ έχει δρομολογήσει για το έτος 2011 τη διενέργεια προγράμματος επίσημων ελέγχων συμμόρφωσης με την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία μπουκαλιών και άλλων αντικειμένων βρεφικής διατροφής καθώς και άλλων αντικειμένων διατροφής της παιδικής ηλικίας .

Ο ΕΦΕΤ συμβουλεύει τους καταναλωτές-χρήστες προϊόντων ή αυτούς που προετοιμάζουν γεύματα χρησιμοποιώντας σκεύη που παρασκευάζονται από ΒΡΑ να τηρούν τις οδηγίες χρήσης των προϊόντων αυτών ώστε να διασφαλίζεται η ορθή χρήση τους και επομένως η ασφάλεια τους.


Βιβλιογραφία


ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 321/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 1ης Απριλίου 2011 για την τροποποίηση του Κανονισμού (EE) αριθ. 10/2011 όσον αφορά τον περιορισμό της χρήσης της Δισφαινόλης Α στα πλαστικά μπουκάλια βρεφικής διατροφής

EFSA (2010), Scientific Opinion on Bisphenol A: evaluation of a study investigating its neurodevelopmental toxicity, review of recent scientific literature on its toxicity and advice on the Danish risk assessment of Bisphenol A

EFSA (2008), STATEMENT OF EFSA on a study associating bisphenol A with medical disorders1.

The EFSA Journal (2008); 838 1-3 European Union (2003) European Union Risk Assessment Report: 4,4'-isopropylidenediphenol (bisphenol-A). Office for Official Publications of the European Communities; Luxembourg, Belgium:

European Union (2010) Updated European Union Risk Assessment Report: 4,4'-isopropylidenediphenol (bisphenol-A). Office for Official Publications of the European Communities; Luxembourg, Belgium:

Regulation (EC) No 1935/2004 of the Parliament and of the Council of 27 October 2004 on materials and articles intended to come into contact with food and repealing Directives 80/590/EEC and 89/109/EEC, OJ L 338, 13.11.2004.

Regulation (EC) No 1907/2006 of the European Parliament and of the Council of 18 December 2006 concerning the Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals (REACH), OJ 30.12.2006, L 396/1.

UBA (Umwelt Bundes Amt for the environment) report. (May 2010). Bisphenol A. An industrial chemical with adverse effects

Vandenberg LN, Hauser R, Marcus M, Olea N, Welshons WV. Human exposure to bisphenol A (BPA). Reprod Toxicol. (2007); 24(2):139-177

Vasiliu O, Cameron L, Gardiner J, Deguire P, Karmaus W. Polybrominated biphenyls, polychlorinated biphenyls, body weight, and incidence of adult-onset diabetes mellitus. Epidemiology. (2006);17(4):352-359.


[ Επιστροφή ]